Đặt thiềm thừ, tỳ hưu ở phòng khách và quầy hàng: chỗ đặt, chiều quay và chuyện an toàn
Năm bài trước trong mục này nói chuyện bố cục phòng khách: kê sofa, treo gương, tủ kệ, tranh ảnh. Bài này đi vào một câu hỏi nhỏ hơn mà người ta hỏi nhiều nhất sau khi mua về: đặt con thiềm thừ, con tỳ hưu ở đâu, quay mặt hướng nào. Đây là chỗ người bán hay nói mỗi người một kiểu, và cũng là chỗ có nhiều “luật” nghe rất chắc mà thật ra chỉ là quy ước của một trường phái.
Bài này tách ra ba lớp cho rõ: lớp quy ước (nhiều người làm theo, có lý do văn hoá), lớp vật lý (đặt sai thì vỡ, đổ, bụi bám, trẻ với tới), và lớp thủ thuật bán hàng (gieo lo để bán thêm). Đọc xong, bạn tự quyết được mà không phải chạy đi hỏi lại mỗi lần dọn nhà.
Thiềm thừ và tỳ hưu được gán ý nghĩa gì
Thiềm thừ là con cóc ba chân, thường ngậm đồng tiền, ngồi trên đống tiền xu hoặc thỏi vàng. Theo quan niệm dân gian, nó gắn với chuyện giữ của và gọi của về. Tỳ hưu là con thú có sừng, thân như sư tử, nhiều nơi tả là “chỉ ăn không thải”, nên được gán ý nghĩa thu tài, giữ tài và trấn giữ.
Đó là ý nghĩa văn hoá, không phải cơ chế. Không ai đo được một con cóc bằng đồng làm doanh thu tăng. Người đặt nó hợp lý nhất là người coi nó như một lời nhắc: về tiết kiệm, về giữ quầy gọn, về chăm khách. Đặt với tâm thế đó thì không có gì phải lo nếu lỡ quay sai chiều.
Chiều quay: các quy ước hay gặp
Chuyện chiều quay có mấy quy ước phổ biến. Chúng không thống nhất hoàn toàn, nên bạn sẽ nghe người này nói khác người kia:
- Thiềm thừ ban ngày quay mặt ra cửa, tối quay vào nhà: ý là ban ngày “đi kiếm”, tối “mang về”. Nhiều nhà thấy xoay hai lần mỗi ngày là phiền nên chọn cách đơn giản hơn: luôn quay mặt vào trong nhà, coi như của đi vào chứ không đi ra.
- Không để thiềm thừ quay mặt thẳng ra cửa chính suốt ngày đêm: theo quan niệm, như vậy là nhả của ra ngoài. Đây là quy ước được nhắc nhiều nhất.
- Tỳ hưu quay đầu ra cửa hoặc ra cửa sổ: vì được coi là con thú “đi ăn” bên ngoài mang về. Đa số người bán khuyên như vậy.
- Không để tỳ hưu nhìn thẳng vào giường ngủ hay bàn thờ: lý do được đưa ra là con thú mang tính “dữ”, không hợp chỗ nghỉ ngơi và chỗ thờ phụng.
Nếu hai quy ước đá nhau với cách bố trí nhà bạn, chọn cái nào bạn thấy hợp lý và để yên. Chẳng có trường phái nào nói chuyện xoay đi xoay lại liên tục làm “mất linh”, nhưng xoay nhiều thì chắc chắn làm mòn đế và tăng nguy cơ làm rơi.
Đặt cao bao nhiêu và đặt trên gì
Đây là phần thực tế hơn. Một vài số đo dễ nhớ:
- Độ cao mặt đặt: tủ thấp, kệ ti vi, bàn bên sofa thường cao khoảng 45 đến 80 cm. Đây là tầm dễ nhìn, dễ lau bụi. Đặt quá cao trên nóc tủ thì bụi đóng dày mà không ai thấy; đặt sát sàn thì dễ bị đá trúng, bị robot hút bụi húc.
- Khoảng cách tới mép: chừa ít nhất 5 đến 10 cm từ mép mặt đặt tới đế tượng. Mép kệ là chỗ khuỷu tay, túi xách, đuôi chó mèo quét qua nhiều nhất.
- Lót đế: đá và gốm có đáy cứng, đặt thẳng trên mặt kính hay gỗ sơn bóng sẽ xước cả hai. Một miếng nỉ dán đáy giá rất rẻ, lại giúp chống trượt.
- Tượng nặng: món từ vài ký trở lên thì đặt trên mặt gỗ đặc hoặc đá, không đặt trên kệ treo tường bắt bằng nở nhựa, càng không đặt trên kệ kính mỏng.
Trên quầy thu ngân: gọn trước, linh sau
Quầy thu ngân là nơi hay đặt thiềm thừ nhất, và cũng là nơi hay làm vỡ nhất. Quầy chật, tay người qua lại liên tục, khách đặt túi đồ, đếm tiền, cắm máy quẹt thẻ. Mấy điều nên làm:
- Đặt ở góc trong của quầy, phía người bán, không đặt ngay chỗ khách đặt hàng lên.
- Chọn món nhỏ, đế rộng, trọng tâm thấp. Thiềm thừ cỡ lòng bàn tay là vừa; tượng cao, đế hẹp dễ bị húc đổ.
- Không để vật phẩm che màn hình máy tính tiền, che mã quét thanh toán hay che camera. Khách mất ba giây tìm mã thanh toán thì cái bất tiện đó thật hơn bất kỳ ý nghĩa nào.
- Không đặt đồng xu, tiền thật nhét vào miệng tượng rồi để lẫn với ngăn kéo tiền: cuối ngày đếm két dễ lệch, sinh nghi ngờ trong nhân viên.
🔴 Những chỗ đặt nên tránh vì lý do an toàn, không vì phong thuỷ
Phần này quan trọng hơn chuyện quay đầu hướng nào, vì nó liên quan tới người thật:
- Nhà có trẻ nhỏ: tỳ hưu mặt dây, thiềm thừ mini, đồng xu đi kèm, hạt châu nhỏ trong miệng tượng đều là vật trẻ nuốt được. Để chúng trên mặt bàn thấp là đặt sai, bất kể chiều quay. Nhà có trẻ dưới ba tuổi thì đặt cao ngoài tầm với và kiểm tra các chi tiết rời.
- Kệ cao trên đầu giường, trên lối đi, trên sofa: tượng đá vài ký rơi từ độ cao hơn một mét là chuyện chấn thương thật. Động đất ở Việt Nam hiếm, nhưng đóng cửa mạnh, khoan tường nhà bên, trẻ trèo tủ thì không hiếm.
- Cạnh nguồn nhiệt: đặt sát bếp, sát đèn sưởi, trên nắp nồi cơm điện. Đá có vết nứt sẵn gặp sốc nhiệt dễ nứt lan, đồng mạ thì xỉn màu nhanh.
- Chỗ ẩm, đọng nước: cạnh bể cá, bồn rửa, chậu cây hay tưới. Đồng để ẩm lâu sẽ lên rỉ xanh; gỗ thì mốc.
Bao nhiêu con là đủ
Có người bán sẽ nói “phải một cặp tỳ hưu mới đủ âm dương”, rồi “thêm thiềm thừ cho cân”, rồi “thêm một con nữa cho phòng làm việc”. Đó là kiểu bán dồn rất quen. Theo đa số quan niệm, một con thiềm thừ hoặc một cặp tỳ hưu cho một không gian là đủ. Đặt nhiều không làm “mạnh” hơn; nó chỉ làm mặt kệ rối, khó lau, và làm từng món mất đi ý nghĩa riêng.
Một phòng khách gọn với một món đặt đúng chỗ, sạch bụi, được để ý tới, theo đúng tinh thần phong thuỷ hơn là cái kệ chen chúc năm con vật đủ chất liệu.
Chọn chất liệu theo chỗ đặt
Chất liệu ảnh hưởng tới chỗ đặt nhiều hơn người ta nghĩ:
- Đồng: bền, không vỡ, hợp quầy hàng và chỗ hay chạm tay. Cần lau khô, tránh chỗ ẩm.
- Đá tự nhiên, thạch anh: đẹp dưới ánh sáng, nhưng giòn, rơi là mẻ. Hợp kệ trong, ít người qua lại.
- Gốm, sứ: nhẹ hơn đá, nhưng dễ vỡ nhất. Hợp tủ có cửa kính.
- Gỗ: ấm, nhẹ, an toàn khi rơi, nhưng kỵ ẩm và nắng gắt làm nứt.
Hỏi người bán khối lượng món đồ và chất liệu đế trước khi mua. Một con tỳ hưu đá nặng vài ký đặt trên kệ treo tường mỏng là một quyết định cần nghĩ lại.
Lau chùi và chuyện “tẩy uế”
Lau bụi định kỳ là việc chăm sóc thực tế nhất: khăn mềm hơi ẩm cho đá và gốm, khăn khô cho đồng và gỗ. Không cần ngâm nước muối, không cần phơi trăng, không cần mang đi đâu “làm lễ” mới dùng được, trừ khi gia đình bạn có nếp đó và thấy yên lòng. Nếu làm, đừng ngâm đồng và đá có vết rạn vào nước muối lâu: muối đọng lại trong khe làm xỉn đồng và có thể làm vết rạn rõ thêm.
Ai bảo món đồ “bị nhiễm khí xấu, phải mua bộ tẩy uế giá cao mới dùng được” thì đó là lúc nên hỏi lại.
Nói gọn lại
Chiều quay của thiềm thừ và tỳ hưu là quy ước, chọn một cách hợp lý rồi để yên. Thứ thật sự đáng lo là chỗ đặt có an toàn không: xa mép, xa tầm tay trẻ, không treo trên đầu người, không sát bếp hay chỗ ẩm. Một món, đặt gọn, giữ sạch, là đủ.